مهمات خوشه‌ای به انواع وسایل انفجاری گفته می‌شود که در اثر یک انفجار اولیه تعداد زیادی مهمات کوچک‌تر را در منطقه انفجار پخش می‌کنند تا با فاصله زمانی پس از انفجار اول منفجر شوند.

هدف اصلی از کاربرد مهمات خوشه‌ای که در طول جنگ جهانی دوم ساخته شدند افزودن به شعاع تأثیر بمب و جلوگیری از پیشروی نظامی است. در بمب معمولی فقط ناحیه نزدیک به محل انفجار تخریب می‌شود ولی مهمات خوشه‌ای با پراکندن تعداد زیادی از بمب‌های کوچک‌تر بر منطقه وسیع‌تری تأثیر می‌گذارند. مهمات خوشه‌ای به صورت بمب خوشه‌ای، گلوله توپ خوشه‌ای و کلاهک موشک خوشه‌ای ساخته شده‌است. مهمات خوشه‌ای برای از بین بردن هدف‌های مختلف طرح می‌شوند. برخی برای تخریب، برخی برای کشتن و زخمی کردن نفرات و برخی برای نفوذ به زره طرح شده‌اند. بیشتر مهمات خوشه‌ای امروز برای ترکیبی از این کاربردها ساخته می‌شوند.

سازمان‌های مختلف بین‌المللی مانند صلیب سرخ و سازمان ملل با کاربرد این‌گونه مهمات مخالفت کرده‌اند.

تولید و گسترش

اولین بمب خوشه‌ای SD-2 یا Sprengbombe Dickwandig 2 kg بودند که به نام بمب‌های پروانه‌ای شناخته می‌شدند این بمب‌ها در طول جنگ جهانی دوم توسط آلمان بکار برده شدند. تکنولوژی ساخت بمب‌های خوشه‌ای توسط آمریکا، روسیه و ایتالیا توسعه پیدا کرد. آمریکا از ۶ تا ۲۵ بمب M41 با فیوزهای حساس و نزدیک به هم که با سیم بهم متصل بودند ساخت.

علل مخالفان

مخالفان استفاده از بمب‌های خوشه‌ای به دلیل اینکه بعضی از بمب‌های کوچکتر عمل نمی‌کنند و مانند مین عمل می‌کنند و استفاده از آن‌ها را غیراخلاقی می‌دانند.

همچنین ابزارهای خوشه‌ای بمب‌های کوچک زیادی را در یک منطقه وسیع منفجر می‌کنند که خطراتی را برای غیرنظامیان در حین حملات یا پس از آن ایجاد می‌کنند.

بمب‌های عمل‌نکرده، کوچک و شبیه اسباب‌بازی هستند و رنگ‌های درخشان دارند. برای همین توجه کودکان را جلب می‌کنند تا آن‌ها را بردارند و با آن‌ها بازی کنند. پس از جنگ اسرائیل و لبنان (۲۰۰۶) ۲۰ کودک توسط این دستگاه‌ها کشته و ۱۹۵ نفر مجروح شدند.

پیمان منع بمب‌های خوشه‌ای

پس از مذاکرات ۲۰۰۸ در اسلو، بیش از ۱۰۰ کشور در مورد پیمان ممنوع شدن استفاده از بمب‌های خوشه ای که در همان زمان تولید می‌شدند به توافق رسیدند. پس از پیمان اسلو،در سال ۲۰۱۰ بیش از ۱۰۰ کشور در مورد پیمانی به توافق رسیدند که براساس آن ساخت، استفاده، انبار یا فروش بمب‌های خوشه‌ای ممنوع شود. یکی از مزایای این توافق منع تولید بمب‌های خوشه‌ای فعلی و امکان پاکسازی مناطقی که در آن‌ها از بمب‌های خوشه‌ای استفاده شده را می‌دهد. با این وجود این پیمان استفاده از بمب‌های خوشه‌ای را کاملاً ممنوع نکرده و اجازه تولید بمب‌های با دقت بیشتر را می‌دهد.کشور های عمده تولیدکننده بمب‌های خوشه ای مانند چین، ایالات متحده آمریکا، اسرائیل، روسیه و اوکراین این پیمان را امضا نکرده‌اند.

نوشته شده توسط بهنام صادقی در دوشنبه ۲۸ آبان ۱۴۰۳ |

مجوز رسمی Accreditation

روندی است که از طریق آن سازمان اقدام علیه مین، رسماً صلاحیتدار و قادر به برنامه ریزی،مدیریت و انجام عملیات فعالیت های اقدام علیه مین به صورتایمن،موثر و کارآمد شناخته شود.

نکته: برای اکثر برنامه های اقدام علیه مین، نهاد ملی مین روبی هر کشوری،نهادی خواهد بود که مجوز رسمی را ارائه می دهد.سازمان های بین المللی مانند ملل متحد یا نهادهای منطقه ای نیز طرح های مجوز رسمی را ارائه می دهند.

نکته:کاربردISO 9000 این است که یک نهاد" اعتبار بخشی"نهادهای"صدور گواهینامه یا ثبت"را که گواهینامه ISO 9000 را به سازمان ها اعطامیکند معتبر می کند.این کاربرد در IMAS کاملاً متفاوت بوده و بر اساس تعریف اصلی فوق می باشد که در جامعه اقدام علیه مین به خوبی درک شده است.

the procedure by which a mine action organization is formally recognised as competent and able to plan, manage and operationally conduct mine action activities safely, effectively and efficiently.

Note: For most mine action programmes, the NMAA will be the body which provides accreditation.
International organisations such as the United Nations or regional bodies may also introduce accreditation schemes.

Note: ISO 9000 usage is that an ‘Accreditation’ body accredits the ’Certification or Registration’ bodies that award ISO 9000 certificates to organisations. The usage in IMAS is completely different to this, and is based on the main definition above, which is well understood in the mine action community.

نوشته شده توسط بهنام صادقی در دوشنبه ۱۱ شهریور ۱۳۹۸ |

حادثه   Accident

یک رویداد ناخواسته که منجر به آسیب شود.

بر گرفته از تعریف OHSAS 18001:1999

an undesired event which results in harm.

Note: Modified from definition in OHSAS 18001:1999

نوشته شده توسط بهنام صادقی در یکشنبه ۱۰ شهریور ۱۳۹۸ |

خط دسترسی

به معبر مشخصی گفته می شود که از میان منطقه خطری که قبلا پاکسازی شده می گذرد و حرکت ایمن به منطقه یا نقطه لازم را فراهم می کند.

Access Lane

a marked passage leading through a hazardous area that has been cleared to provide safe movement to a required point or area.

نوشته شده توسط بهنام صادقی در دوشنبه ۱۴ مرداد ۱۳۹۸ |

acceptance

the formal acknowledgement by the sponsor, or the sponsor’s nominated representative that the equipment meets the stated requirements and is suitable for use in mine action programmes. An acceptance may be given with outstanding caveats.

پذیرش

اذعان رسمی اسپانسر یا نماینده منتخب اسپانسر مبنی بر این که تجهیزات با الزامات بیان شده مطابقت داشته و برای استفاده در برنامه های اقدام علیه مین مناسب است. پذیرش ممکن است با اخطارهای مهمی همراه باشد.

نوشته شده توسط بهنام صادقی در دوشنبه ۱۶ اردیبهشت ۱۳۹۸ |

به مواد منفجره ای گفته می شود که در طول درگیری مسلحانه توط یکی از طرفین درگیری استفاده نشده،جا گذاشته یا رها شده است و دیگر تحت کنترل فردی که آن  را جا گذاشته  نمی باشد.مواد منفجره متروک ممک است آماده،چاشنی گذاری و مسلح بکنند یا به شکل دیگری برای استفاده آماده کنند یا نکنند.

Abandoned Explosive Ordnance

Abandoned Explosive Ordnance (AXO)

explosive ordnance that has not been used during an armed conflict, that has been left behind or dumped by a party to an armed conflict, and which is no longer under control of the party that left it behind or dumped it. Abandoned explosive ordnance may or may not have been primed, fuzed, armed or otherwise prepared for use. (CCW protocol V)

نوشته شده توسط بهنام صادقی در شنبه ۷ اردیبهشت ۱۳۹۸ |

مهمات خوشه ای یا مهمات انفجاری کوچکتری هستند که مورد استفاده قرار نگرفته و جا گذاشته یا رها شده اند، و دیگر تحت کنترل فردی که آن ها را جا گذاشته نیستند.این مهمات ممکن است برای استفاده آماده بشود یا نشود.

abandoned cluster munitions

cluster munitions or explosive submunitions that have not been used and that have been left behind or dumped, and that are no longer under the control of the party that left them behind or dumped them. They may or may not have been prepared for use. (CCM)

نوشته شده توسط بهنام صادقی در چهارشنبه ۴ اردیبهشت ۱۳۹۸ |

مرکز بین المللی بشردوستانه مبارزه با مین ژنو این کتاب را در 220 صفحه و برای فارسی زبانان منتشر کرد.

کتاب مذکور دارای دو بخش؛معرفی و تاریخچه مبارزه با مین و مبارزه با مین در عمل می باشد.

این کتاب توسط همکار عزیزمان رضا امانی نسب ترجمه شده است.

برای دریافت کتاب اینجا کلیک کنید.

نوشته شده توسط بهنام صادقی در دوشنبه ۵ آذر ۱۳۹۷ |

شناسایی فنی يک عمليات تخصصي مربوط به مناطق مشکوک و بطور معمول يک بخش مورد قرارداد کار است. شناسایی فنی بمنظور  جمع آوري اطلاعات جزئي تر تکنيکي و نقشه برداري مناطق خطر و مشکوک اجراء مي شود. چنين مناطقي قبلا" در طول ارزيابي کلي پاکسازي شناسايي شده است.هدف اوليه شناسایی فنی جمع آوري اطلاعات مفيدي است که امکان مشخص کردن  الزامات  پاکسازي مناسب از قبيل منطقه(ها)يي است که بايد پاکسازي شوند، عمق پاکسازي، شرايط خاک محلي و نوع پوشش گياهي و ویژگی های آن است. اين کار باعث ايجاد ترتيب در آماده سازي شرايط مي شود و اين اجازه را مي دهد که عمليات هاي پاکسازي بعدي به روشي  ايمن، کارآمد  و مناسب اجرا شود.

 شناسایی فنی مرحله بحراني، در طول روند ارزيابي کلي پاکسازي است و زماني که بخش ها به ترتيب اولويت قرار گرفتند، بطور قطع  در سيستم مديريت اطلاعات برنامه هاي عمليات مين بايد قبل از عمليات هاي پاکسازي در نظر گرفته شود. اطلاعات بدست آمده از شناسایی بايد در گزارش مسير يابي که بايد به عنوان تکنيک هاي مشخص  براي طراحي و مديريت کارهاي بعدي پاکسازي  در نظر گرفته مي شوند، خلاصه شود. براي کسب اطلاعات بيشتر به 09.10  IMAS  (الزامات پاکسازي) مراجعه شود. مفهوم کلی اين است که، بطور معمول، پس از جمع آوري و تکميل اطلاعات جمع آوري شده پاکسازي، زماني که تکميل شد، تيم هاي شناسایی فنی جلوتر از عناصر پاکسازي کار کنند.اين امر به مراکز عملیات مین زدایی اين اجازه را مي دهد که ملزومات پاکسازي، عمليات هاي بعدي و برنامه هاي کار سازمان هاي که مشغول به امر پاکسازي هستند را آماده نمايد. هم چنين با اين کاراطمينان حاصل مي شود که منابع پاکسازي به روشي مناسب و سودمندي بهره برداري مي شوندودرموردهرمشکلي منابعمربوطبهآنبدرستیبکارگرفتهمي شود.

 دو روش براي انجام شناسایی فنی  وجود دارد. آنها را مي توان به دو گروه فوري و پيش بيني شده دسته بندي کرد:

 الف - بعضي اوقات ، شناسایی فنی به عنوان اولين مرحله پروژه پاکسازي بيان مي شود، و جزئيات تکنيکي خطر مين و مهمات عمل نکرده با پيشرفت روندهاي پاکسازي در نظر گرفته مي شود. در چنين شرايطي شناسایی فنی قبل  از فعاليت پاکسازي  انجام مي شود  و هدف آن بايد تهيه طرحي براي يک بخش خاص باشد.

 ب – ترجیحاَ ,  شناسایی فنی به عنوان نتيجه روند طراحي  گسترده تري باشد تا اطمينان حاصل شود  که برنامه مورد نظر تأثيرات بيشتري بر مشکلات ناشي ازمين مانند مسيريابي (فوري، يا ترکش هاي ناشي از انفجارات و... ) که مطابق با شناسایی فنی براي توسعه برنامه هاي کار به خوبي يک بخش خاص طراحي کمک مي کند. ارزيابي کلي پاکسازي يک روند مستمر جمع آوري و ارزيابي اطلاعات است. در حاليکه مسير يابي تکنيکي  جمع آوري خاص اطلاعات ضروري  براي شناسايي مناطقي است که بايد پاکسازي شوند. لازم است که اين اطلاعات شناسایی فنی قبل از اينکه توسط مديريت عمليات مين تائيد شوند  به ترتيب عملياتي آماده و تهيه شوند. شرح وظايف ، منطقه مورد نظر براي  پاکسازي و عمق پاکسازي و الزامات براي بازنگري  و نظارت را مشخصمينمايد.بعلاوه، شناساییفنی فرصتيرا براي: (1) تائيد اطلاعات موجود (2) ارزيابي نوع و کميت  منابع متناسب با بخش خاص؛ و (3) توسعه طرح هاي پاکسازي براي بخشي که الزامات کسر منطقه، پاکسازي و علامت گذاری به روشي که اجازه دهد روندهاي اجرايي ايمن و نظارت شده در حين پيشرفت کار توسعه يابد را فراهم مي آورد.   

 هدف و حدود هر شناسایی فنی بستگي به عناصري چون دقت و تکميل اطلاعات قابل دسترسي (مانند اطلاعات جمع آوری شده در جریان هرگونه شناسایی یا سایر اطلاعات بدست آمده از فعالیت ها بعنوان بخشی از فرآیند ارزیابی کلی عملیات مین زدایی)، موقعيت امنيت محلي و نيروهاي مالي و انساني براي مسيريابي داشته باشد.اين  کار هم چنين به نوع خطر و مناطق خطر نيز بستگي دارد. براي مثال، مسير يابي تکنيکي  ميادين ميني که توسط  نيروهاي نظامي  بر اساس يک طرح کلاسيک کارگذاري شده اند با شناسایی فنی مين هاي ضد نفر و سيم تله هايي که بطور نامنظم در کشتزار يا  در اطراف منابع آبي منطقه  با هدف آسيب رساني به ساکنين محلي کار گذاري مي شوند  کاملا" متفاوت است.

 شناسایی فنی بايد بازنگري و در صورت نياز طرح هاي اطلاعات جمع آوري شده درارزيابي کلي  پاکسازي را اصلاح  نمايد. اين اطلاعات شامل جزئياتي مانند شرايط امنيت محلي، مسيرهاي حرکت (تردد)، عوارض زمين، ساختارهاي زير بنايي و قابليت دسترسي به مراکز پزشکي و خدمات درماني، مي باشد. مناسب است که تاثيرات شرايط اجتماعي – اقتصادي منطقه خطر نيز مورد بررسي قرار گيرد تا نيازها و ضرورت عمليات اجرايي پاکسازي  را تائيد نمايد.

کار شناسایی فنی بايد  توسط سازمان هاي پاکسازي که  آموزش ديده که مجوز شناسایی فنی را از نهاد ملی عمليات مين زدایی اخذ نموده اند اجرا شود. اين سازمان ها بايد توسط نهاد ملی عمليات مين زدایی بکار گماشته شوند تا اطمينان حاصل شود که اطلاعات جمع آوري شده و تطبيق داده شده امکان طراحي، توسعه و پالايش برنامههايکاريرافراهم مي آورد.

منبع: IMAS08.20

نوشته شده توسط بهنام صادقی در شنبه ۳ مهر ۱۳۹۵ |